Alış-Satış Makası (Spread) Nedir ve Cebinizi Neden Etkiler?
Kısa cevap: Makas, bir yerin bir dövizi (ya da altını) alış fiyatı ile satış fiyatı arasındaki farktır. Bu fark dükkanın kârı; sizin için ise her işlemde cebinizden sessizce çıkan gizli maliyettir. Makas ne kadar dar ise siz o kadar kazançlı çıkarsınız.
Döviz veya altın alıp satarken çoğu kişi tek bir "kur" olduğunu sanır. Oysa her yerin iki fiyatı vardır: sizden alırken uyguladığı düşük fiyat (alış) ve size satarken uyguladığı yüksek fiyat (satış). İşte bu ikisi arasındaki boşluğa makas (İngilizcesi spread) denir ve nerede işlem yaptığınıza göre cebinizde yüzlerce lira fark yaratır.
Makas Nedir? Alış ve Satış Fiyatı
Bir sarraf vitrininde iki fiyat görürsünüz:
- Alış: Dükkanın sizden dövizi/altını satın alırken verdiği fiyat (düşük olan).
- Satış: Dükkanın size dövizi/altını satarken istediği fiyat (yüksek olan).
Makas = Satış − Alış. Örneğin dolar için alış 40,60 TL ve satış 41,00 TL ise makas 0,40 TL'dir. Siz döviz bozdururken (dövizinizi satarken) düşük olan alış fiyatı uygulanır; döviz alırken ise yüksek olan satış fiyatını ödersiniz.
Makas Neden Var?
Makas, dükkanın kâr marjıdır ve tamamen normaldir. Sarraf/dövizci ucuza alıp biraz pahalıya satarak kazanır; ayrıca fiyat dalgalanma riskini, kasadaki nakit maliyetini ve işletme giderlerini bu farkla karşılar. Piyasa ne kadar oynaksa ya da bir kalem ne kadar az işlem görüyorsa makas o kadar geniş olma eğilimindedir. Bu yüzden popüler USD/EUR'da makas dar, az işlem gören para birimlerinde geniştir.
Makas Cebinizi Nasıl Etkiler? (Örnek)
Diyelim elinizde 1.000 dolar var ve bozduracaksınız:
- Dar makaslı bir yer doları 41,00 TL'den alıyor → elinize 41.000 TL geçer.
- Geniş makaslı bir yer 40,60 TL'den alıyor → elinize 40.600 TL geçer.
Aradaki fark tek işlemde 400 TL. Kur ikisinde de "aynı" görünse bile kaybettiğiniz para tamamen makasa — yani nerede bozdurduğunuza — bağlıdır. (Rakamlar yalnızca örnektir.)
Dar Makas mı, Geniş Makas mı Daha İyi?
Müşteri için dar makas her zaman daha iyidir — satış fiyatına ne kadar yakın alır, alış fiyatına ne kadar yakın satarsanız o kadar kazançlısınız. Genel eğilim: sarraf/yetkili müesseselerde makas en dar, bankalarda orta, ATM ve havalimanı bürolarında en geniştir. Kanalların ayrıntılı karşılaştırması için "Nerede döviz bozdurulur?" rehberimize bakabilirsiniz.
Altında Makas Farklı mı İşler?
Mantık aynıdır: altının da bir alış bir satış fiyatı vardır, aradaki fark makastır. Tek farkı, altında ayrıca işçilik ve ürün tipinin (gram, çeyrek, ata, takı) devreye girmesidir. Örneğin bir çeyreği bozdururken ekranda gördüğünüz "gram altın" fiyatını değil, o dükkanın çeyrek alış fiyatını alırsınız. Altın türleri ve ağırlıkları için çeyrek altın kaç gram rehberimize göz atın.
En dar makaslı yeri saniyede gör
XchangeTR ile 7 şehirde sarraf, dövizci ve bankaların canlı alış/satış makasını yan yana karşılaştır; en yakın en avantajlı yeri bul.
Makası Nasıl Karşılaştırırsınız?
Tek bir yere bağlı kalmayın. Aynı döviz veya altın için yakınınızdaki birkaç yerin hem alış hem satış fiyatına bakın; makası en dar olan cebinizde en çok parayı bırakır. XchangeTR bunu sizin için otomatik yapar: şehrinizdeki dükkanların canlı makasını sıralar, en avantajlısını öne çıkarır.
Sıkça Sorulan Sorular
Makas ne demek?
Makas, bir yerin alış fiyatı ile satış fiyatı arasındaki farktır (İngilizcesi spread). Bu fark dükkanın kârı, sizin için ise işlem sırasında ödediğiniz gizli maliyettir.
Dar makas mı iyi, geniş makas mı?
Müşteri için dar makas her zaman daha iyidir. Makas ne kadar darsa, döviz veya altın bozdururken elinize o kadar çok para geçer.
Makas nasıl hesaplanır?
Basitçe: Satış fiyatı − Alış fiyatı = makas. Örneğin dolar alış 40,60 TL, satış 41,00 TL ise makas 0,40 TL'dir. Yüzde olarak ifade etmek için farkı satış fiyatına bölersiniz.
Döviz makası ile altın makası aynı mı?
Mantık aynıdır: her ikisinde de alış-satış farkı vardır. Altında ek olarak işçilik ve ürün tipi (gram, çeyrek, ata) devreye girer; döviz makası ise genelde daha sadedir.
Neden bazı yerlerde makas daha geniş?
Makas; piyasa oynaklığı, o kalemin ne kadar işlem gördüğü ve dükkanın maliyet/risk yapısına göre değişir. Az işlem gören para birimlerinde ve havalimanı gibi yerlerde makas genelde daha geniştir.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir. Verilen makas ve fiyat örnekleri temsilidir; gerçek değerler yere ve zamana göre değişir.